< Onze werkplaats

Hoe de weg naar de ziel tot krachtige organisaties leidt

20 oktober 2017
Jouke Kruijer
589x
0
Hoe de weg naar de ziel tot krachtige organisaties leidt

Kunst als veranderkundig instrument.

Art is Present

Kunst geeft inspiratie om thema’s in organisatie te belichamen. Neem bijvoorbeeld “The Artist Is Present” (2010), waarin performance kunstenaar Marina Abramovics (geb. 1946), een soloperformance geeft in het Moma in New York waarbij ze dagelijks, gedurende de hele tentoonstelling (meer dan 700 uur) in stilte aan een tafel zit. Uitnodigend wacht ze tot mensen tegenover haar gaan zitten. Deelnemers mogen zolang blijven zitten als ze willen. Op deze manier neemt het publiek met een persoonlijke ervaring deel aan het kunstwerk. Dat is hoe kunst kan helpen om mensen bewust te maken van belangrijke organisatiethema’s.

Slechts één minuut

Een minuut is meestal zo voorbij toch? Niet als twee collega’s elkaar recht in de ogen kijken. Dan duurt diezelfde minuut ineens heel lang. Een bijzonder kunstproject bij de European Investment Bank wordt op deze manier afgetrapt. Twee collega’s worden een minuut lang tegenover elkaar gezet. En als de minuut om is, staat het volgende duo alweer klaar. Een performance van een uur. Het doel is om aandacht te vestigen op het belang van vertrouwen en de kracht van de dialoog. Collega’s die elkaar in de ogen kijken, vinden mensen dat niet gek? Wat levert dat nou op?

Echte waarde organisatie bij toegang tot ziel

Terwijl in meeting rooms visies worden gecreëerd, beleidsstukken worden geschreven en medewerkers aan de productielijn staan, ontstaan er in de hoofden van mensen telkens nieuwe werelden van waarden, emoties, angsten en verlangens. Vaak onderdrukt en ontkend. Vanuit die taakgerichte bovenwereld en die intuïtieve onderwereld vormen zich relaties tussen mensen en groepen. De kracht van organisaties wordt bepaald door de mate waarin mensen zich op taak en intuïtie kunnen verbinden. Niet door een gedragen visie, een heldere strategie, dienende leiderschap. Maar de echte waarde in een organisatie ontstaat wanneer mensen toegang krijgen tot elkaars ziel.

Gezien worden

Je kijkt een collega recht in de ogen en hij of zij doet dat bij jou. Je voelt je eerste bekeken terwijl je kijkt. En dan gebeurt er iets wonderlijks. Opeens voel je je gezien, terwijl je ziet.

Binnen een minuut gebeurt er iets waar je soms je hele werkende leven op hebt gewacht. Je wordt gezien! Door een willekeurige collega nog wel. En je kunt opeens oordeelloos naar die ander kijken. Ook iets wat niet zo vaak voorkomt. Je vindt anderen maar vaak stom, beperkt en onbenaderbaar. En nu opeens valt dat weg! Binnen een minuut. Hoe kan dat?

Taak en intuïtie verbinden

Organisaties zijn gerationaliseerd. Effectief gemaakt en efficiënt gestuurd. Onze menselijkheid is op de achtergrond geraakt. We zijn pas weer mens als we pappa of mamma zijn thuis. Of bij het koffieapparaat als we even kunnen roddelen over ‘het systeem.’ Het lijkt erop alsof we het moeilijk vinden om onze intuïtieve wereld met zijn waarden en emoties te verbinden met onze taak. In plaats daarvan, gaan we ons afzetten tegen de taak. We zeggen bijvoorbeeld ‘ja’ tegen een taak die we niet willen doen, omdat we bang zijn niet goed genoeg te worden bevonden. We zeggen niet ‘nee’ tegen een taak uit angst om niet afgerekend te worden op ons onvermogen. Er is maar één manier om uit deze spiraal te ontsnappen: door elkaar letterlijk en figuurlijk in de ogen te kijken. En elkaar te zien in wie we zijn. Niet in wat we doen.